“Wij willen ouderenhuisvesting in Heiloo hoog op de agenda”
HEILOO - Wat begon als een samenwerking binnen het bestuur van de Witte Kerk in Heiloo, groeide uit tot een burgerinitiatief met een duidelijke missie: beweging krijgen in de vastgelopen woningmarkt in Heiloo. De initiatiefnemers Jos Mulder, Jan Willem Steinman en Jacob Ouderkerken willen graag dat de gemeente actief werk maakt van doorstroming in de ouderenhuisvesting. De Uitkijkpost ging met 'de drie J’s' in gesprek om helderheid te krijgen over hun plannen.
“Wij zijn betrokken burgers”
Het onderwerp ouderenhuisvesting kwam nadrukkelijk op tafel nadat Jacob via de Adviescommissie Sociaal Domein (ASD) betrokken raakte bij regionale plannen rondom wonen en zorg. Hoewel de beleidsstukken volgens hem goed waren uitgewerkt, bleef het vooral bij abstracte plannen. “Er wordt veel gepraat, maar te weinig uitgevoerd,” aldus Ouderkerken. Daarom besloten zij gedrieën buiten de commissies en politieke structuren om zelf in actie te komen, als betrokken burgers welteverstaan.
“Er is gebrek aan beweging”
Volgens de initiatiefnemers zit het echte probleem niet alleen in een tekort aan woningen, maar vooral in het gebrek aan doorstroming. Dat beeld wordt ondersteund door een uitgebreide analyse die zij hebben opgesteld na gedegen desk-research. Heiloo is een sterk vergrijsde gemeente. Ongeveer 26% van de inwoners is 65-plus en bijna 75% van de woningvoorraad bestaat uit koopwoningen. Juist daar ligt volgens hen de sleutel tot verbetering.
Veel ruime gezinswoningen worden inmiddels bewoond door een- of tweepersoonshuishoudens, terwijl starters en jonge gezinnen nauwelijks kunnen doorstromen. “De woningmarkt loopt niet vast omdat er te weinig huizen zijn of worden bijgebouwd, maar ook doordat woningen onvoldoende vrijkomen”, zo meent het trio. Volgens hun analyse stokt daardoor de hele verhuisketen. Nieuwbouw alleen heeft volgens hen onvoldoende effect zolang de bestaande woningvoorraad niet beter benut wordt.
“Wij zien doorstroming als vliegwiel”
De heren pleiten voor een systeembenadering waarbij doorstroming centraal staat. Wanneer ouderen verhuizen naar een passende woning, komen grotere woningen vrij voor gezinnen. Die laten vervolgens weer woningen achter voor starters. Volgens hun berekeningen kan één verhuizing leiden tot drie à vier nieuwe verhuisbewegingen op de woningmarkt. “De grootste winst ligt niet in de huursector, maar juist in de koopsector. Omdat ongeveer driekwart van de woningen in Heiloo koopwoningen zijn, bevindt zich daar ook de grootste vastzittende voorraad”, aldus Jan Willem Steinman.
“De verhuiscoach vervult een sleutelrol”
Een belangrijk onderdeel van hun plan is het inzetten van verhuiscoaches. Daarbij verwijzen zij naar voorbeelden uit gemeenten als Arnhem, Zutphen en Barneveld, waar dergelijke initiatieven al succesvol zijn toegepast. Een verhuiscoach helpt ouderen actief bij het oriënteren op een nieuwe woning en begeleidt hen tijdens het verhuisproces. Dat gaat verder dan alleen woningbemiddeling. De coach kan ondersteuning bieden bij praktische, financiële en emotionele vragen en verbinding leggen met woningcorporaties, makelaars en gemeentelijke regelingen. De gemeente moet hierin nadrukkelijk de regie nemen. Jos voegt hieraan toe: “Veel mensen willen best nadenken over een volgende stap, maar zien op tegen het proces.”
“Het gaat om meer dan alleen nieuwbouw”
De heren zijn van mening dat ouderen bereid zijn te verhuizen wanneer er aantrekkelijke alternatieven beschikbaar zijn. Zij pleiten daarom niet alleen voor nieuwbouw, maar vooral ook voor passende woningen in het middensegment, bijvoorbeeld ruime appartementen met voldoende leefruimte, meerdere slaapkamers en buitenruimte. Maar er zijn meer oplossingen. Denk aan woningsplitsing, woningdelen, mantelzorg- en kangoeroewoningen, versoepeling van regelgeving en het verlagen van financiële verhuisdrempels.
“Wij doen een oproep aan de gemeenteraad”
De initiatiefnemers hebben hun ideeën inmiddels uitgewerkt in een uitgebreide nota met de titel 'Hoe helpen we ouderen aan passende huisvesting? Van knelpunt naar oplossing in Heiloo.' Deze notitie is inmiddels verzonden naar de fractievoorzitters van de politieke partijen en de gemeenteraad van Heiloo. Hun eerste doel is niet meteen volledige uitvoering, maar erkenning van het probleem en politieke urgentie. Zij stellen kordaat: "Het moet een speerpunt worden. Pas dan komt er echt beweging.” Heiloo hoeft daarbij het wiel niet opnieuw uit te vinden. De praktijkvoorbeelden liggen al klaar in andere gemeenten.
"Wij willen een beweging op gang brengen”
De initiatiefnemers zien zichzelf vooral als aanjagers van het debat. Zij willen inwoners bewust maken van hun eigen woonsituatie en tegelijkertijd de politiek aansporen om concrete keuzes te maken. "Wij willen zaaien. Het oogsten moet uiteindelijk door de gemeente gebeuren.” Hun initiatief draait niet om ouderen die ‘hun huis uit moeten', maar om het creëren van nieuwe woonmogelijkheden, voor ouderen én voor de generaties daarna. Hun centrale vraag is en blijft dan ook: "Gaat de gemeente Heiloo actief sturen op beweging in de woningmarkt?” Wordt ongetwijfeld vervolgd.
Tekst: Nico Bakker