40 jaar freinetschool 'Elckerlyc' in Heiloo
'De belevingswereld van het kind is het uitgangspunt'
HEILOO - Elckerlyc, basisschool voor freinetonderwijs, bestaat 40 jaar. Een prachtige aanleiding voor directeur Jouri Horsthuis, zijn team, ouders en kinderen om stil te staan bij dit kroonjaar. Elckerlyc is een regioschool. Ook ouders uit onder meer Castricum, Akersloot en Egmond kiezen voor deze enige freinetschool in Noord-Holland.
In Nederland zijn dertien freinetscholen. Elke school met dit type onderwijs werkt volgens de pedagogisch-didactische visie van Fransman Célestin Freinet, een pedagoog en onderwijzer die leefde van 1896 tot 1966. In zijn tijd kwam hij met zijn vernieuwende manier van lesgeven; niet het geplande onderwijs staat centraal, maar het kind. Freinets visie heeft oog voor het jonge individu, voor zijn of haar belevingswereld en sluit met het onderwijs aan op de interesses en ervaringen van het kind. Als gevolg van deze aanpak werken leerlingen goed samen, is er volop ruimte voor hun creativiteit en eigen inbreng en leren ze vooral door dóén.
'Levende' les
"Elckerlyc is in deze 40 jaar uitgegroeid tot een unieke en stabiele regioschool. Het fundament is onveranderd de visie dat we het onderwijs zodanig brengen, dat kinderen betrokken zijn", vertelt Jouri, zelf Elckerlyc-leerling van het eerste uur. "De kinderen komen spontaan met onderwerpen, de leerkracht koppelt hun ideeën aan de lesstof en maakt er een ‘levende’ les van. Zo komen we dus evengoed tot ons doel met de kinderen, namelijk dat de leerlingen de nodige bagage meekrijgen, waar een lagere school verantwoordelijk voor is. Doordat het kind bij ons centraal staat en aangeeft waar (les)behoefte aan is, ontwikkelen onze leerlingen zich tot zelfstandige, nieuwsgierige kinderen, die met plezier naar school gaan. Niet op de laatste plaats omdat zij zich dankzij de freinetvisie persoonlijk gezien en gehoord weten."
Gemêleerd gezelschap
"De ouders die onze school hebben opgericht, waren pioniers. Immers, 40 jaar geleden had je in Heiloo alleen openbare of christelijke scholen. Kinderen gingen naar de dichtstbijzijnde school van die twee op basis van het postcodebeleid. Met de oprichting van bijzonder lager onderwijs, zoals montessori, dalton, jenaplan en freinet, verviel de postcode-eis. De ouders die onze freinetschool startten, vormden een gemêleerd gezelschap. Maar wat hen bond, was behoefte aan eigen keus. Die beginjaren van Elckerlyc waren beslist niet makkelijk. In de ogen van buitenstaanders was het een te artistiek gebeuren. Als de inspecteur binnenliep, kon het zijn dat hij loslopende konijnen aantrof als lesmateriaal. De school was laagdrempelig en de lessen waren praktisch."
Vrijheid
"Langzaam maar zeker kreeg Elckerlyc meer vorm, binnen de kaders van de visie van Freinet. De grote uitdaging was en is natuurlijk om aan de ene kant aandacht te blijven geven aan de onderwerpen waar de kinderen mee komen, aan de andere kant toekomen aan je leerdoelen. Ik ben hier nu voor het achtste jaar directeur. Toen ik hier begon, waren er nog oudgediende leerkrachten, die op hun unieke manier leesles gaven. Een wijze die niet over te dragen was. Daarom hebben we als nieuwe generatie leerkrachten in die tijd besloten om wel de boekjes in huis te halen, maar de ziel levend te houden. Dit betekent in de praktijk dat wanneer een kind met een belangrijk onderwerp komt, terwijl je als docent je les hebt klaarliggen, je de vrijheid neemt om af te wijken van de geplande les. Een goed voorbeeld is de dood van een huisdier. De bespreking van zo'n gebeurtenis kan vanzelfsprekend niet wachten."
Herinneringen
"We hebben de leerkrachten, bestuurders en ouders die aan de wieg stonden van Elckerlyc, gevraagd om herinneringen op te halen", vertelt Jouri tot slot. "Deze zijn beschreven in de jubileumuitgave ‘De oprichting van freinetschool Heiloo'. Het boekje is bij ons op school op te halen of te lezen via onze website."
Tekst: Monica Dekker
