Een ware natuur-liefhebber aan het woord
HEILOO - Boswachter Mariska van der Leij werkt sinds 1 februari 2022 voor Natuurmonumenten op het landgoed Nijenburg (258 hectare) en in Callantsoog in het natuurgebied Zwanenwater (600 hectare). Op 1 februari jl. heeft zij het eerste jaar volgemaakt en een vaste aanstelling gekregen. Ze is van plan nog heel lang dit werk te blijven doen.
“De baan van m’n leven”
Mariska van de Leij is opgegroeid in Heiloo. Na haar studie Landinrichting-Wetenschappen in Wageningen is ze naar Amsterdam gegaan. Nu woont ze in Castricum, “dicht bij de duinen, een geliefde plek van mij”, vertelt ze. Na haar studie heeft ze gewerkt bij de Noord-Hollandse recreatieschappen. Daarna bij de VU en de gemeente Alkmaar. “Rode gebieden waar ik vooral te maken had met stedelijke projecten.” Daarna is ze gaan werken bij Vogelbescherming. “Tot ik een vacature zag voor een baan als boswachter en communicatiespecialist bij Natuurmonumenten. Dit laatste was altijd een onderdeel geweest van mijn functies.”
Als communicatiespecialist verzorgt Mariska de informatievoorziening voor bezoekers van het landgoed en levert ze bijdragen aan de website van Natuurmonumenten. Als boswachter draagt ze mede de zorg voor de instandhouding van het gebied, waaronder ook het observeren van het gedrag van bezoekers valt. “Er gebeuren hier gelukkig geen gekke dingen zoals het dumpen van drugsafval. Mensen laten rotzooi slingeren, laten honden los waar het niet mag of dwalen af van de paden. Ik merk gelukkig ook dat bezoekers betrokken zijn bij het landgoed. Het is tenslotte de achtertuin van de bewoners van Heiloo.”
Mariska is natuurlijk niet de enige boswachter in het gebied. Er zijn, wat ze noemt, de klassieke boswachters, de echte veldwerkers. Daarnaast is er een beheercoördinator, en zijn er mensen die de kwaliteit van het gebied bewaken en zo nodig rapporteren aan degene die de beheerzaken coördineert. Het onderhoud van de bomen is wat de bezoeker vooral opmerkt. De boswachters voeren lang niet alle werkzaamheden zelf uit. “De meeste van ons zitten regelmatig achter de computer. Wij zijn de ogen en rapporteurs. Het buitenwerk wordt soms uitbesteed.”
Sinds kort zijn er drie BOA’s in dienst. Zij versterken het boswachtersteam voor de controle op naleving van de regels voor bezoekers.
Lees verder op pagina 5.
De tuinen
Het landgoed en rijksmonument Nijenburg, dat toegankelijk is voor bezoekers, bestaat uit drie delen:
- De tuinen rondom het landhuis gelegen aan de oostkant van het dorp.
- Het Heilooërbos, tussen de Kennemerstraatweg en de spoorlijn.
- Het Overbos, van de spoorlijn tot de boerderij het Stet, onderkomen van de boswachters.
Tijdens het gesprek - wandelend in het gebied - legt Mariska de nadruk op de historische tuinen. “Dit is ook een interessant deel van het gebied. Door de ligging aan de oostkant van de Kennemerstraatweg is het echter niet zo bekend. Bezoekers blijven vooral in het bos en dat is jammer.” Mariska noemt de Spiegelvijver (voor het landhuis), de Komedie (een klein openluchttheater) en de Goudvissenkom (oorspronkelijk een vijver). Drie plekken die bereikbaar zijn via kleine, kronkelige paden, ooit aangelegd door een van de landgoedbewoners. De tuinen vormden een open gebied met bomen en struiken.
“In de loop van de tijd is dit landschap verdwenen. Het werd meer en meer een bos. Gelukkig is er ingegrepen. Met hulp van historische kaarten en kennis zijn de tuinen in de oorspronkelijke staat teruggebracht. Ik nodig wandelaars uit om ook de weg over te steken en dit deel van het landgoed te ontdekken.”
Heiloo staat er goed voor
In een gesprek met een landschapsbeheerder kan klimaat niet onbesproken blijven. Het onderwerp staat hoog op de agenda van Natuurmonumenten en de werknemers. “De stand van zaken op het landgoed Nijenburg wordt nauwlettend gevolgd”, zegt Mariska. Ze voegt eraan toe dat het met de gezondheid van dit gebied zeker niet slecht gaat. Heiloo is een groene gemeente, het bestuur zet zich in om natuur te behouden en uit te breiden als dat kan.
Er zijn wel zorgen. De toenemende droogte door klimaatverandering zal ook hier gevolgen hebben. Daarom is een langlopend onderzoek gestart. Dat kan niet anders, omdat de gevolgen van droogte niet snel zichtbaar zijn. “Pas over een aantal jaren kunnen conclusies worden getrokken.” Dit betekent dat er nog niet kan worden ingegrepen.
Bij de stikstofproblematiek (CO2) ligt het anders. Als er te veel stikstof in de lucht aanwezig is, verdwijnen planten die schrale grond nodig hebben en floreert de stikstof minnende begroeiing zoals de braam. Op het landgoed is dit zichtbaar. In de duinen is het een echt probleem: vergrassing en het verdwijnen van oorspronkelijke soorten.
Mariska vertelt dat Natuurmonumenten zich buiten de eigen terreinen graag bemoeit met de inrichting van het (groene en rode) landschap. “Waar het kan, oefenen we invloed uit op het beleid van bestuurders.”
Informatie
Het landgoed is groter dan het bezoekersdeel. “Er is veel te vertellen over het landgoed Nijenburg dat een lange geschiedenis heeft. Wie er alles over wil weten, kan het boekje ‘Historische Wandelingen Landgoed Nijenburg Heiloo’ van Ina Blekemolen lezen en gebruiken als gids.” Mariska is betrokken geweest bij de totstandkoming van dit werk.
Een belangrijk aspect van het onderhoud en behoud is nog niet genoemd: het leger vrijwilligers. Zij helpen de boswachters met de beheerwerkzaamheden. “We kunnen altijd meer helpers gebruiken”, zegt Mariska. “Mensen kunnen zich melden via de website Natuurmonumenten Landgoed Nijenburg.”
Tekst en foto: Tineke Grootveld
